Szkło i poliwęglan mogą bezpiecznie pracować podczas upałów, jeśli ich rodzaj, grubość oraz sposób mocowania zostały dopasowane do miejsca zastosowania. Problemem nie jest sama wysoka temperatura powietrza, lecz przede wszystkim silne nasłonecznienie, nierównomierne nagrzewanie powierzchni i brak miejsca na naturalną pracę materiału.
Latem dach tarasu, fasada, świetlik lub szklana balustrada mogą nagrzewać się znacznie mocniej, niż wskazuje termometr ustawiony w cieniu. Dlatego przy projektowaniu trzeba uwzględnić kierunek świata, kolor materiału, zacienienie oraz sposób podparcia. Innych rozwiązań wymaga zadaszenie nad południowym tarasem, a innych pionowe przeszklenie wewnątrz budynku.
Czy szkło może pęknąć podczas upału?
Tak, szkło może pęknąć wskutek naprężeń termicznych, gdy poszczególne fragmenty tafli nagrzewają się w różnym tempie. Najbardziej narażone są przeszklenia częściowo zasłonięte przez ramę, roletę, element elewacji, naklejoną folię lub przedmiot ustawiony bardzo blisko szyby.
W mocnym słońcu środkowa część tafli może być gorąca, podczas gdy jej krawędź pozostaje chłodniejsza. Powstają wtedy naprężenia, których zwykłe szkło nie zawsze jest w stanie przenieść. Znaczenie ma również jakość obróbki krawędzi, sposób osadzenia tafli i pozostawienie odpowiednich luzów w mocowaniach.
Nie oznacza to, że każde szkło wystawione na słońce jest zagrożone. Ryzyko ogranicza prawidłowy projekt oraz dobór materiału do wymiaru tafli i warunków, w których będzie pracowała.
Czy szkło hartowane lepiej znosi wysoką temperaturę?
Szkło hartowane jest bardziej odporne na naprężenia termiczne i uderzenia niż zwykłe szkło niehartowane. Proces hartowania nie zwalnia jednak projektanta z uwzględnienia wielkości tafli, jej podparcia oraz różnic temperatur występujących na powierzchni.
W przypadku daszków, balustrad i zadaszeń często łączy się hartowanie z laminowaniem. Tafle połączone folią tworzą zestaw, który po uszkodzeniu nie rozpada się swobodnie na przestrzeń znajdującą się poniżej. Rodzaj szkła trzeba ustalić przed produkcją, ponieważ po zahartowaniu nie wykonuje się już dowolnych otworów, wycięć i zmian wymiaru.
Jak podkreśla firma BinGlass:
„Odpowiedni dobór szkła determinuje późniejsze możliwości konstrukcyjne, a także wpływa na sposób montażu i estetykę gotowego zadaszenia. Dzięki hartowaniu i laminowaniu nawet cienkie tafle zyskują imponującą sztywność, co pozwala na stosowanie minimalistycznych mocowań i uzyskanie wrażenia »unoszącej się« lekkości, która stanowi dziś synonim nowoczesnego designu”.
(źródło: https://binglass.pl/)
Dobór szkła wpływa więc nie tylko na bezpieczeństwo, ale także na rozstaw podpór, widoczność okuć i wygląd całej realizacji. Im bardziej oszczędna ma być konstrukcja, tym większego znaczenia nabierają dokładne obliczenia i precyzyjna obróbka tafli.
Jak poliwęglan zachowuje się podczas upałów?
Poliwęglan rozszerza się pod wpływem temperatury, dlatego podczas montażu trzeba pozostawić mu przestrzeń na zmianę wymiarów. Prawidłowo zamontowana płyta może pracować bez pękania i trwałych odkształceń, natomiast zbyt sztywne mocowanie prowadzi do naprężeń, falowania lub charakterystycznych trzasków.
Dotyczy to zarówno poliwęglanu litego, jak i komorowego. Płyta nie powinna być przykręcana bezpośrednio „na sztywno”, a otwory i profile muszą uwzględniać jej ruch podczas nagrzewania i stygnięcia. Ważny jest też rozstaw podpór, grubość materiału oraz kierunek ułożenia kanałów w płytach komorowych.
TechPlast zwraca uwagę na właściwości płyt komorowych:
„Dzięki swojej budowie są wyjątkowo lekkie, a przy tym zachowują swoje właściwości – są odporne na uszkodzenia oraz zmienne warunki atmosferyczne, przepuszczają światło i wyróżniają się bardzo dobrymi parametrami termoizolacyjnymi”.
(źródło: https://techplast.group/pl/)
Dobre parametry termoizolacyjne nie oznaczają jednak, że pod przezroczystym zadaszeniem zawsze będzie chłodno. Poliwęglan nadal przepuszcza światło i część energii słonecznej, dlatego na południowym lub zachodnim tarasie znaczenie mają również kolor płyty, jej przepuszczalność światła, wysokość dachu i przewiew.
Czy poliwęglan może się odkształcić od słońca?
Tak, poliwęglan może się odkształcić, jeśli zastosowano zbyt cienką płytę, niewłaściwy rozstaw podpór albo zablokowano jej możliwość rozszerzania. Samo nagrzewanie nie powinno jednak powodować problemu, gdy materiał został dobrany i zamontowany zgodnie z wymaganiami konkretnego systemu.
Do częstych błędów należą zbyt mocno dokręcone łączniki, brak luzów w profilach, niewłaściwe zamknięcie krawędzi oraz montaż stroną bez ochrony UV w kierunku słońca. W płytach komorowych trzeba także zabezpieczyć kanały przed kurzem i owadami, jednocześnie umożliwiając odpływ skroplin.
Na trwałość wpływa również kolor. Płyty dymione i ciemne pochłaniają więcej energii niż bezbarwne lub mleczne, dlatego ich zachowanie trzeba oceniać dla konkretnej lokalizacji, a nie tylko na podstawie niewielkiej próbki oglądanej w pomieszczeniu.
Czy szkło i poliwęglan chronią wnętrze przed przegrzewaniem?
Szkło i poliwęglan mogą ograniczać przegrzewanie, ale efekt zależy od ich parametrów, koloru, budowy i zastosowanych osłon. Sam fakt zamontowania przezroczystego dachu nie oznacza jeszcze, że przestrzeń pod nim pozostanie chłodna.
Przy dużych przeszkleniach warto rozważyć szkło przeciwsłoneczne, przyciemniane lub z odpowiednim nadrukiem. W przypadku poliwęglanu pomocne mogą być płyty mleczne, opalowe lub barwione, które rozpraszają światło i ograniczają oślepianie.
Znaczenie ma też możliwość odprowadzania nagrzanego powietrza. W ogrodach zimowych i zabudowanych tarasach potrzebne są otwierane elementy, nawiewniki lub inne rozwiązania zapewniające wymianę powietrza. Bez wentylacji nawet dobrze dobrane pokrycie nie zatrzyma wzrostu temperatury.
Czy szkło ogniochronne zabezpiecza również przed letnim upałem?
Nie, szkło ogniochronne jest projektowane do zachowania określonych parametrów podczas pożaru, a nie do ochrony pomieszczeń przed letnim przegrzewaniem. Są to dwa różne zagadnienia, choć w obu przypadkach mówimy o działaniu wysokiej temperatury.
Pan Szklarz wyjaśnia:
„Najczęściej używa się trzech klas: EI30, EI60 i EI120. To oznacza czas, przez jaki szkło wytrzymuje działanie ognia. Trzydzieści minut, godzina, dwie… Podczas pożaru, dla ludzi, którzy muszą się ewakuować, to bezcenne minuty”. (źródło: pan-szklarz.pl)
Oznaczenie E odnosi się do szczelności ogniowej, a I do izolacyjności ogniowej przegrody. Liczba wskazuje czas klasyfikacyjny wyrażony w minutach. Takie szkło stosuje się między innymi w drzwiach, ścianach i innych przegrodach, które mają ograniczać rozprzestrzenianie się ognia i wysokiej temperatury.
Szkło ogniochronne działa jako część całego przebadanego systemu. Znaczenie ma nie tylko tafla, ale również rama, mocowania, uszczelnienia i sposób montażu. Zastosowanie odpowiedniego szkła w przypadkowym profilu nie daje automatycznie wymaganej klasy ochrony.
Dlaczego najpierw powstaje projekt, a dopiero później zamawia się tafle?
Najpierw trzeba ustalić przeznaczenie przeszklenia, obciążenia i sposób montażu, a dopiero później dobrać szkło lub poliwęglan. Odwrócenie tej kolejności często prowadzi do problemów z mocowaniem, szczelnością i zachowaniem materiału podczas zmian temperatury.
Dobrze podsumowuje to zasada wskazana przez Pana Szklarza:
„Najprostsza zasada? Najpierw pomysł, dopiero potem tafla. Szkło trzeba dobrać tak, by współpracowało z całą konstrukcją, nie tylko z przepisami”. (https://pan-szklarz.pl/)
W zadaszeniu trzeba przewidzieć spadek, odpływ wody, obciążenie śniegiem i siłę wiatru. W balustradzie liczy się sposób mocowania oraz obciążenia działające na taflę. W przegrodzie przeciwpożarowej wszystkie elementy muszą tworzyć jeden system. Ten sam materiał nie może być więc automatycznie stosowany w każdym miejscu.
Jakich błędów unikać przy przeszkleniach narażonych na upał?
Najczęstszym błędem jest traktowanie szkła albo płyty jako oddzielnego elementu, bez uwzględnienia konstrukcji i warunków panujących przy budynku. Problemy powodują zwłaszcza:
- nieprzewidziane częściowe zacienienie tafli;
- brak miejsca na rozszerzanie się poliwęglanu;
- zbyt mały rozstaw mocowań lub podpór;
- samodzielne naklejanie ciemnych folii na mocno nasłonecznione szkło;
- brak wentylacji pod dużym przezroczystym dachem;
- wybór pokrycia wyłącznie na podstawie wyglądu;
- stosowanie szkła ogniochronnego bez właściwego systemu ram i uszczelnień;
- brak konsultacji przed wykonaniem otworów i wycięć w tafli.
Część błędów ujawnia się dopiero podczas pierwszej fali upałów. Wtedy mogą pojawić się trzaski, falowanie płyty, nadmierna temperatura pod zadaszeniem albo uszkodzenie szkła.
Jak więc bezpiecznie dobrać przeszklenie narażone na wysoką temperaturę? Szkło i poliwęglan mogą bezpiecznie pracować podczas upałów, jeśli zostaną właściwie dobrane do konstrukcji, miejsca montażu i stopnia nasłonecznienia. Największe znaczenie mają prawidłowy projekt, odpowiednie mocowania oraz uwzględnienie naturalnej pracy materiału pod wpływem temperatury. Trzeba też pamiętać, że odporność na nagrzewanie, termoizolacyjność i odporność ogniowa to trzy różne właściwości, których nie należy ze sobą utożsamiać.